Біздің өлкеден шыққан, Сталиндік репрессияларға ұшыраған бірақ сынбаған,Теміртаулық әйгілі металлургтер — Майжоловтар династиясы туралы
Қарағанды облысы Теміртау қаласындағы тұрып жатқан Ұлан ауданындағы Кокжарлы жарты, бөрте руынан шыққан Майжоловтар ұрпақтарының өмірдегі жолыққан қиын да қилы тағдыры, оқумен және адал еңбектерімен салған даңғыл жолдары, айтарлықтай жетістіктері көңілді толғандырады. Ол жайлы алғашында екі жыл бұрын Алматы қаласында тұратын Уәзипаның қызы Клара апайдан біраз мәлімет пен көне фотолар қолыма тиді, кейін Теміртаулық Мирасұлы Юрий ағамыбен телефон арқылы сөйлесіп, және жуықта алматылық Хасенбек ұлы Ойрат ағамен хабарласып ақпарат толықты.
Сталиндік репрессия аппаратының құрбаны болған аталарын Майжоловтар әулеті ешқашан ұмытпаған екен.Бүгінгі күні Қазақстанның магниткасы аталған кәсіпорында ғалымы да метталлургтары да шыққан Майжоловтардың династиясының жиырма тоғызы, осы Қарағанды метталлургиялық комбинаты табаны күректей 50 жыл еңбек етіп келеді. Металлургияны таңдаған отбасы мүшелерінің өндірістегі ортақ еңбек өтілі 720 жылды құрайды екен. Ерен еңбектерімен бөтен жерде танылып,қазір ұрпақтары тамырын жайып, арқаның сыйлы да ардақты азаматтары болған жерелстеріміз ата мекенді ұмытпапты.
Олардың аталары туған өлкесін кезінде оңайлықпен қимай кеткені айдан анық. Майжоловтар ұрпақтары респрессияны, лагерлерді, 37 жылдардың «тар жол тайғақ кешу» кезеңінің сұрапыл көрінісерінің бірі «халық жауының» ұрпақтарын шеттету,қоғамнан аластату сияқты зорлық зомбылықтарын,қиындықтарының талайын бастарынан кешкені.Туған өңірден жер ауып арқаның төрінен мекен тапқанының өзінде де бір үлкен сыр мен тағдырдың қиянатты көрінісі жатқандай.
Кезінде 20 ғасырдың басында Сібе болысында , Ескі Қараөзек ауылында Кокжарлы жарты бөрте руынан шыққан Майжоловтардың тату тәтті отбасы , «біреуден ілгері біреуден кем», туысқандардың арасында, «бір жағадан бас біржеңнен қол шығарып», «көппен көрген ұлы той» деп ел қатарлы тіршіліктерін құрып жатқан еді. Майжол ақсақал мен жұбайы Алтын апаның төрт балалары болған.Үлкені Мүбарак, онан соң Иманғазы мен Хасенбек, ең кенжесі Уазипа атты қыздары дүниеге келген.
Майжол кедей адам болған, жастайынан орыс шаруаларында жалда жүрген. 1901жылы Майжол Сарыбұлақ кенішінде алтын қазу жұмысында забойщик болып жұмыс істеген, баласы Мүбарак жастайынан еңбекке араласып әкесінің қасында болып, қол арбамен кен тасыған. Сол кездегі рудниктергі еңбек етудің ауыр зардаптарынан, Майжол денсаулығы сыр беріп ерте қайтыс болады.
Алтын апа оқыған көзі ашық, білімді жан болғандықтан ауылда мектеп ашып, ауылдастарының балаларына сабақ оқытумен айналысыпты.Өз балаларына да білім беруді өзінің өмірлік парызы есептеп әрқашан оларды оқытуға күш жігерін салады.
Кедейліктен оқуға мүмкіншілігі болмаған Мүбаракты тек 1904 жылы 12 жасында ауылдағы қазақ мектебінен сауатын аштырады.1908-1910 жылдары 15 жасар бала орыс крестьяндарда жалданып жұмыс істейді. Кейін 1910 жылы Ахмердегі орыс мектебіне оқуға кіріп, оны 1912 жылы бітіреді.Орысша қазақша білім алған Мүбарак інісі Иманғазы
екеуі 1915 жылы Риддерге барып теміржолға қара жұмышы болып жұмысқа кіреді, осы жерде ақпан революциясына дейін еңбек етеді.1918 жылы Мүбарак Семейдегі үш айлық мұғалімдер курсына түсіп,сол жылы қазан айында Қалба мектебіне мұғалім болып орналасады.1920 жылы Семейде оқуын жалғастырады,сол кезде большевиктер партиясының қатарына алынады.
Тағдырдың тәлкегіне орай кейін 1936 жылы осы Семей қаласында Алашорда ұйымдасырған курстарды оқыды, Алашорда белсенділерімен байланыста болды деген желеумен партиядан шығарылып тұтқындалады .Ол кезде Мүбарак Майжолов үйленген, жеті баласы өсіп келе жатыр еді.1937 жылы 27 қарашады М.Майжолов үштіктің үкімімен атылады.
Мүбарактың екінші інісі Хасенбек 1918-1919 жылдары Өскемен қаласында Жоғарғы пристань деген жерде жүкші болады, сол кезде атаманның үйінде әр түрлі жұмыстарда болады.Сөйтіп жүріп 1920 жыдары 5 класс деңгейінде орысша білім алады.1920 жылы Өскеменде 3 айлық мұғалімдер курсын бітіріп, шешесінің жолымен мұғалімдік мамандықты таңдайды.Қараөзек мектебіне мұғалім болып орналасады.1927-1937 жылдары Өскемен қаласында, Өскемен саяси ағарту техникумында қазақ тілі мен әдебиетінен дәріс береді.
1937 жылы 3 қарашада Киров ауданының Ішкі істер халық комиссариятының қызметкерлері тұтқынға алады.1937жылдың 1 желтоқсанында Ішкі істер халық комиссарияты үштігінің шешімімен «Контрреволюциялық ұлтшыл-фашистік топтың мүшесі» ретінде 10 жылға сотталады. Сол жақта жүргенде қайғылы оқиғаға душар болып қайтыс болады.1957жылдың 26 желтоқсанында ақталды.
Уәзипа Майжолова ауылдағы бастауыш мектепте оқып, кейін Өскемендегі жетіжылдық мектепті бітіреді.1928 жылы оқуды бітіргеннен кейін «Қызыл киіз үйде» әйелдерді ұйымдастырушы болып жұмыс істеді. 1929 жылы Күленов Зәки деген азаматқа тұрмысқа шығады. 1934 жылдан Семейдегі аудандық комсомол комитетінде, пионер жетекшісі болып қызмет етті. 1937 жылы жолдасы тұтқындалғаннан кейін, жұмыстан қуылып, «Сунь-Ят-Сен» артелінде тігінші болады.1938 жылы 17 наурызда «халық жауының әйелі» ретінде тұтқындалып, 8 жылдан астам қызы Кларамен Қарағанды лагерінің 26 нүктесі «Алжирде» отырып шығады.1946 жылы тұтқыннан босатылып,1958 жылы 31 қаңтарындағы Түркістан аймағының әскери трибунасының қаулысымен ақталады
Жас ұрпақ, әкелері мен шешелері осындай қиын жағдайларға ұшыраса да мойымай, Алтын апаның , Уәзипа апайдың басқа да туыстарының көмегімен өсіп-өніп, оқып білім алып, еңбекке араласып өздеріне заманының ұсынған қиындыққа толы тағдыр тауқыметіне қайсарлықпен, өжеттік таныта беріспей, қиындыққа қайыспай өседі.
Мүбарак ағаның сегіз баласының біреуі Ұлы Отан соғысының құрбаны болды, бесеуі Қарағанды металлургия комбинатында, ауыр да жауапты жұмыста аянбай тер төгіп металлургтің адал нанын тауып еңбек етті.Олардың балаларының да көпшілігі, алдыңғы ұрпақтың арттарынан еріп осы өндірісті таңдады.
Мирас Майжолұлы 1925 жылы 18 тамызда Өскемен қаласында туған, осы жерде білім алады.1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысады.1950-1958 жылдары Кузнецк металлургия комбинатында,1958-1964 жылдары Череповецк металлургиялық комбинатында,1964-1987 жылдарда Қарағанды металлургиялық комбинатында еңбек етеді.
Ол өзінің қиын да күрделі мамандықтағы еңбек жолын, бар зейінін сала беріліп атқарғандығының арқасында техникалық қадағалау бөлімінің бақылаушысынан бастап, комбинат бастығының орынбасары лауазымына дейін көтеріледі.
1961 жылы сырттай Ленинград политехникалық институтын инженер металлург мамандығы бойынша бітіреді.1969 жылы Мирас Майжоловқа Қазақ ССР-нің еңбегі сіңген рационализаторы атағы берілді.1976 жылы Қарағанды Индустриалды институтында техника ғылымының кандидаты атағын қорғаған. Жолдасы Майжолова Лидия Кирилловна екеуі Юрий және Игорь атты ұлдары тәрбиедеп жеткізеді.
Хасенбек ағаның ұлы Артур Кагарманов 1952 жылы мектепті алтын медальға бітіріп, Ленинград тау-кен институтының геология факультетіне оқуға түседі. Геология ғылымына Артур ағаны мектеп кезінде Қазақстанның танымал геологы Ж.Айталиев тартқан еді. Институт қабырғасында талантты студентке академик Д.Наливкин өз назарын аударып, көп нәрсені уйреткен екен.1959 жылы ол Артурды тарихи геология және стратиграфия кафедрасына шақырады.Осындағы оқытушылық жұмысымен қатар А.Кагарманов Шығыс Қазақстанда далалық геология зерттеулерін де үзбей жалғастырып отырады. Осының нәтижесінде кандидаттық және докторлық диссертацияларды қорғайды, ерен еңбегінің арқасында Ресей елінде геология минералогия ғылымының профессоры,190 ғылыми жұмыстардың авторы болады, Ресей Федерациясына еңбегі сіңген геологы атағын алады , Ресей Ғылыми Академиясының академигі және корреспондент мүшесі лауазымына дейін көтеріледі.
Ойрат Кагарманов та инженер металлург, Еңбек жолын Өскемен түсті метталургия ғылыми зерттеу институынан бастап ,1960-1965 жылдары жылдары аталған институтта лаборант,инженер,аға инженер,кіші ғылыми қызметкер болып жұмыс істейді.1965-1972жылдары Өскемен титан магний комбинатында мастер,№2 цехтың бөлім басшысы болып қызмет етеді.1972-1991жылдары Қазақ КСР-сының түсті металдар министрлігінде бөлім бастығы болып қызмет етеді.
Майжолова Уәзипа апайдың қызы Клара Зәкиқызы Күленова 1934 жылы 13 маусымда Өскеменде дүниеге келген.Өскемендегі Ушанов атындағы орта мектепті бітірген соң Алматыдағы Ауылшаруашылық институтына оқуға түседі.1958 жылы осы институттың орман шаруашылығын бітіреді.Осы оқу орнында оқып жүргенде электр факультетінде оқитын Жүсіпбек Әміровке тұрмысқа шығады.
1958-1959 жылдары Қазақ ССР Ғылым Академиясының Зоология институтында лаборант болады,1958-1959 жылдары кіші ғылыми қызметкер болып жұмыс істейді. 1969-1991 жылдары осы инстиутта аға ғылыми қызметкер болып еңбек етеді.
Күленова Клара Зәкиқызының 40-тан астам ғылыми-тәжірибелік маңызы бар еңбектері жарияланған, оның ішінде «И.К Лопаткин, К.З Куленова «Жуки короеды Средней Азии и Казахстана» атты монографиясы ерекше орын алады.
Этимолог Клара Күленова 1969 жылы биология ғылмдарының кандидаттығын қорғайды. Жолдасы Жүсіпбек Құсайынбекұлы Әміров техникалық ғылымдарының кандидаты. Жолдасы екеуі Ботагөз, Дина атты қыздарды тәрбиелеген. Ботагөз Алматы политехникалық институтын бітірген, екінші мамандығы психолог. Дина Ленинград театр және кино институтын бітірген, өнер ғылымдарының кандидаты.
Осылай Майжоловтар ұрпағы білгірлігі мен біліктігтері, қажымай еткен еңбектерінің арқасында Қазақ елінің абыройлы,сыйлы азаматтары болып, еліміздің әр пұшпағында түрлі мамандықтың иесі болып, ұрпақтарына өнеге үлгі болып, өсіп өніп жатқан жайы бар. Үлкендері осында туып өскен жерін, жастары ата бабаларының тамыр жайған Шығыс Қазақстан,Ұлан өңірін ұмытпай еске алып жүргендерін Ауылдағы туыстармен қатынастарын үзбегенін, алда жалда келіп кетіп жүргендерінен байқадым. «Туған жердің түтіні де ыстық» деген қағиданы атам қазақ бекер айтпағаны хақ. Майжоловтарға қайда жүрсеңіздер де аман болыңыздар деп тілек білдіреміз.
Өлкетанушы, Ғылыми-археологиялық бөлімнің меңгеушісі Сәкен Жүнісбекұлы Ғайса.