Қызметкердің жарияланымдары

Сәлемдесу сөз басы. Ата-баба дәстүрінің келесі бір қастерлейтіні -дұрыстап сәлемдесе білу. Халқымыз осы рәсімге де ерекше мән аударған. Қазақ дәстүрінде сәлемдесу тек амандық сұрасу ғана емес, бұл ел ішінде ағайын-туыс арасында татулық орнату, жұрт бір-бірімен қырғи-қабақ болмай, ауыл-аймақты біріктіру мақсатын көздейтініне ерекше мән берген. Салемдесу — ағайын мен туысты, дос-жаранды, іні мен ағаны, бала мен дананы жарастыру ғана емес, ата салтын жалғастыру, алысты жақындату. Әсіресе, кішінің үлкенге сәлем беруі —… Read More »Уалиева К. Т. — Сәлем сөздің басы

Құда түсу — ежелден келе жатқан дәстүр. Қазақ халқының үйлену ғұрпында қызды айттырып, жаушы барып, дұрыс жауап әкелгеннен кейін жігіт жағынан әке-шешесі барлық жан ашыр туыстарын жинап, құдалыққа барудың жайын сөйлесіп, шешім қабылдайды. Ондай адамдарға ақылды, абыройлы сабаз, өнерлі, шешен, сергек, тапқыр ойын көтеретін адамдар сұрыпталып, олардың ішінен ақылдысын бас құда етіп тағайындайды. Олар жөн -жорасымен, сый-құрметпен қыз ауылына аттанады. Мұны құдалыққа бару деп атайды. Барған қалыңдық ауылының құдаларына арнап… Read More »Уалиева К. Т. — Құда түсу

Ресей империясының қазақ жерлерін отарлау саясаты еліміздің шығысында  XVIII  ғасырдан бастап қарқынды жүргізілді. 1778 жылы Семей 1720 жылы Өскемен бекіністері салына бастады. Ол кезде осы бекіністерді қорғау және Ресей жерлерінен ағылып келіп жатқан казак-орыстарды,қарашекпенділерді (крестьян шаруаларды) жермен қамтамасыз ету мақсатында Ресей патшасы Екатерина II арнайы жарлығымен, империяның сақтық шаралары ретінде осы бекіністерден 10 шақырым (верста) жерден жергілікті қазақтарды отырған қоныстарынан жер аудару саясаты өршіп тұрды. Орыстар осы кезден бастап Ертіс… Read More »Ғайса С.Ж. — АХМЕР ШАРБАҒЫ (Ежелгі Өскемендегі қазақтар шоғырланған Ахмер ауылы тарихынан.)

Шығыс Қазақстан облысының Ұлан ауданында біреу біліп, біреу білмейтін, бар-жоғы екі жүзден асатын тұрғынға мекен болған – Бестерек ауылы бар. Өскемен қаласынан қырық шақырымдай жерде орналасқан ауыл өте шағын болғанымен, қойнауы тұнып тұрған тарих, сонау көне заманнан кейінгі ортағасырларға дейінгі археологиялық ескерткіштерге бай. Бұнда ғасырлық тарихы бар Шөже мектебінде Қазақстаннның Халық қаhарманы Қасым Қайсенов, Кеңес одағының батырлары Ізғұтты Айттықов, Төлеген Тоқтаровтар білім алған, сондай-ақ, осы өңірдегі алғаш медресе ашқан Салық… Read More »Ғайса С.Ж. — ТАСТАҒЫ ТАҢБАЛАРДЫ ЗЕРТТЕУШІ — ЖАС ҒАЛЫМ

ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КЕМІРГІШТЕРДІҢ ТҮРЛІК ӘРТҮРЛІЛІГІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ БИОТОПТАР БОЙЫНША ТАРАЛУЫ Аңдатпа Мақалада Шығыс Қазақстандағы кеміргіштердің түрлік әртүрлілігі мен олардың негізгі табиғи биотоптар бойынша таралу заңдылықтары әдеби және ресми дереккөздер негізінде талданады. Зерттеу шолу-синтез сипатында орындалды: өңірлік монографиялар, соңғы жылдардағы ғылыми мақалалар, сондай-ақ Марқакөл және Батыс Алтай қорықтарының ресми фаунистикалық тізімдері пайдаланылды. Әдеби мәліметтер бойынша Шығыс Қазақстан өңірінде сүтқоректілердің 109 түрі, оның ішінде кеміргіштердің 50 түрі тіркелген. Кеміргіштердің таралуы өңірдің биіктік… Read More »Шаймұратов Ж.Б.-ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КЕМІРГІШТЕР

Қобыз — қазақ халқының көне ішекті музыкалық аспаптарының бірі. Қобыздың үні қоңыр, мұңды, терең болып келеді, сондықтан ол халықтың жан дүниесін, қайғысын, қуанышын, табиғат үнін ерекше жеткізе алған. Қобыз күйлері көбіне Қорқыт, Ықылас Дүкенұлы сияқты күйшілердің шығармашылығымен байланысты. Қорқыт қобыздың ең алғаш пайда болуымен, Ықылас қобыз өнерін дамытып, оны кәсіби деңгейге көтерген тұлға ретінде танылады. Бұл музыкалық аспаптың шығу тарихы туралы ең белгілі аңыз Қорқыт атамен байланысты. Ел аузындағы әңгімелерде… Read More »Меделбек Ш. — Тағдырды тебіренткен қыл

ТҰЛПАР ҮСТІНДЕГІ ТЕҢДІК: ҮЗЕҢГІ ТАРИХЫ Үзеңгі — қазақ тарихында өте маңызды орын алды. Ол тек тұрмыстық құрал емес, бүкііл көшпелі өмір салтының дамуына ықпал еткен жаңалықтардық бірі болды. Үзеңгі — атқа міну кезінде шабандоздың аяғын тіреп отыруына арналған ер- тұрманның маңызды бөлігі. Ол атқа мінуді жеңілдетіп қана қоймай, салт атттылардың тепе-теңдігін сақтауға, шайқас пен ұзақ жорықтарда орнықты отыруына мүмкіндік береді. Үзеңгінің нақты қашан пайда болғаны туралы түрлі деректер бар. Археологиялық… Read More »Меделбек Ш. — Тұлпар үстіндегі теңдік

ЖЕРДЕН ТУҒАН ЗЕР: ҰРШЫҚБАСТАР АРҚЫЛЫ КӨШПЕЛІЛЕР ДҮНИЕСІН ТАНУ Ұршықбастар — жіп иіру ісінде қолданылған шағын тұрмыстық бұйымдар. Олар көбіне қыштан, тастан, сүйектен немесе металдан жасалып, ұршықтың сабына кигізілген. Негізгі қызметі — ұршықтың айналуын тұрақтандырып, талшықты біркелкі етіп жіпке айналдыруға көмектесу. Пішіні көбіне дөңгелек, сопақша, кейде конус тәрізді болып келеді, ортасында сабын өткізуге арналған тесік болады. Археологиялық тұрғыдан ұршықбастар ежелгі тұрғындардың тоқымашылық, жіп иіру және үй кәсіпшілігімен айналысқанын дәлелдейтін маңызды заттық… Read More »Меделбек Ш. — Жерден туған зер

УДК 599.32:591.5(574.42)

  Қазақ әдебиеті мен журналистикасының көгінде өзіндік жарығы бар, сөзі салмақты, ойы терең тұлғалардың бірі — Әлібек Асқаров. Уақыт сүзгісінен сүрінбей өткен қаламгердің биыл 75 жас мерейтойы. Бұл — бір адамның ғана емес, тұтас бір рухани дәуірдің мерейтойы. Өйткені,         Әлібек Асқаровтың ғұмыры мен шығармашылығы қазақ сөз өнерінің, ұлттық ой мен парасаттың тарихымен біте қайнасып жатыр. Алтайдың ақ самал желі ескен, табиғаты  сырға толы Катонқарағай өңірінде, Чернова ауылында дүниеге келген жазушының… Read More »Садуакасова Т.А. — Әлібек Асқаровтың 75 Жылдық Мерейтойы: Қазақ Әдебиеті мен Журналистикасына Қосқан Үлесі